Lớp, nhóm, nhóm con

Lớp là những tập hợp học sinh khác nhau cùng theo một chương trình học và thường học chung với nhau (cùng môn học, cùng giáo viên và cùng phòng học); ngoại lệ duy nhất là việc chia nhóm, tức là những tập hợp con được tùy chỉnh với chương trình học được điều chỉnh đôi chút (chia theo môn tự chọn, theo trình độ, theo giới tính, theo thứ tự bảng chữ cái…). Hai lớp khác nhau không bao giờ có chung học sinh.

Trong Omniscol, bạn luôn bắt đầu từ lớp, rồi trong mỗi lớp, bạn tạo các nhóm khi cả lớp không cùng học một tiết học. Các nhóm con dùng để chia nhỏ thêm khi bản thân một nhóm phải được phân chia tiếp: một nhóm được gắn vào một nhóm khác, theo quan hệ cha – con, sẽ trở thành nhóm con.

Phân vùng, căn chỉnh nhóm và nhóm của nhóm không phải là những cấp bổ sung trong hệ thống phân cấp. Đó là các cách tổ chức hoặc liên kết các nhóm tùy theo trường hợp sử dụng.

Tổng quan

Cách đọc sơ đồ:

• một lớp chứa các nhóm;
• một nhóm có thể chứa các nhóm con;
• một phân vùng tổ chức các nhóm của cùng một lớp cùng chia nhau học sinh;
• một căn chỉnh nhóm liên kết các nhóm thuộc những lớp khác nhau để có một tiết học chung;
• một nhóm của nhóm dùng để xây dựng một tập hợp tường minh và dùng lại được, nhất là khi tập hợp đó có thể thay đổi.

Trên sơ đồ này, bạn thấy nhiều lớp, mỗi lớp có nhiều nhóm, có nhóm nằm trong một phân vùng, có nhóm được căn chỉnh, đôi khi cả hai. Ngoại ngữ 2 là một môn tự chọn loại trừ nhau: mỗi học sinh chỉ học tiết tiếng Nhật, hoặc tiếng Hàn, hoặc tiếng Trung. Vì vậy các lựa chọn ngoại ngữ được khai báo trong cùng một phân vùng: có thể xếp chúng vào cùng một khung giờ (với điều kiện mỗi thứ tiếng do một giáo viên khác nhau dạy). Ở lớp 10A1 và 10A2 chỉ có ít học sinh học tiếng Nhật: nhà trường gom các em lại để cùng học chung, đó chính là mục đích của căn chỉnh nhóm; các tiết học được tạo đối xứng ở từng lớp để chúng được xếp vào cùng một thời điểm. Nhóm mỹ thuật của lớp 10A2 và 10A3 cũng vậy.

Sơ đồ này còn minh họa một cách làm quen thuộc để tiết kiệm nguồn lực, “3 nhóm cho 2 lớp”: lớp 10A2 và 10A3 mỗi lớp được phân vùng thành Công nghệ 1 (20 học sinh) và Công nghệ 2 (10 học sinh). Bằng cách căn chỉnh hai nhóm Công nghệ 2, nhà trường gộp hai nhóm nhỏ lại và chỉ phải tổ chức ba tiết công nghệ thay vì bốn — tất cả đều có sĩ số tương đương (20 học sinh), đỡ được một giáo viên và một phòng học.

Lớp: cấp cơ sở

Lớp là thực thể tham chiếu mặc định. Tùy theo bối cảnh, lớp có thể là:

• một lớp ở trường phổ thông,
• một khóa,
• một nhóm cùng niên khóa,
• một đợt học,
• một lộ trình đào tạo.

Khi một tiết học dành cho cả lớp, bạn không cần thêm nhóm nào: tiết học được gắn thẳng vào lớp.

Nhóm: phần chia nhỏ của một lớp

Nhóm luôn là phần chia nhỏ của cùng một lớp. Mọi học sinh của nhóm vẫn là học sinh của lớp cha.

Các ví dụ thường gặp:

• Nhóm A / Nhóm B để chia theo thứ tự bảng chữ cái;
• Thực hành A / Thực hành B cho hai nửa lớp làm thực hành;
• Ngoại ngữ 2 tiếng Nhật / Ngoại ngữ 2 tiếng Hàn / Ngoại ngữ 2 tiếng Trung cho các môn tự chọn loại trừ nhau;
• Tiếng Anh nâng cao / Tiếng Anh khá / Tiếng Anh cơ bản nếu nhà trường tổ chức các nhóm theo trình độ;
• Nam / Nữ ở những nơi có cách chia này;
• Chuyên đề Marketing, Chuyên đề Tài chính, Chuyên đề Dữ liệu trong một cụm môn tự chọn ở bậc đại học.

Khuyến nghị quan trọng: hãy tạo một nhóm cho mỗi mục đích sư phạm rõ ràng, ngay cả khi đôi lúc vẫn là những học sinh đó. Ví dụ, nên có Mỹ thuật và Âm nhạc thay vì dùng lại một nhóm chung chung tên là Tự chọn. Nếu không, việc đọc thời khóa biểu, các chẩn đoán và các tập hợp liên lớp sẽ nhanh chóng trở nên khó hiểu.

Những hệ quả quan trọng:

• nhóm con vẫn nằm trong phạm vi của lớp;
• nhóm con kế thừa logic của nhóm cha;
• nhóm con hữu ích khi bạn có nhiều cấp chia nhỏ;
• nhóm con chỉ có ý nghĩa nếu cấu trúc vẫn dễ đọc.

Nhóm con rất tiện khi được dùng cùng với các phân vùng:

• nhóm A và B nằm trong một phân vùng;
• nhóm A1 và A2 nằm trong một phân vùng;
• nhóm B1, B2 và B3 nằm trong một phân vùng.

Khi đó A1 và B3 tự động nằm trong cùng một phân vùng, A2 và B1 cũng vậy, v.v. Quan hệ này được suy ra từ sự kết hợp giữa logic phân vùng và logic cha – con.

Nhóm con là những nhóm đã được kéo thả lên một nhóm cha. Trang Phân cấp nhóm đi sâu hơn về các cách dùng nâng cao: phân vùng kế thừa, ràng buộc thời gian kế thừa và mặt nạ khung giờ.

Phân vùng: chia một lớp thành các nhóm loại trừ nhau

Phân vùng được dùng giữa các nhóm của cùng một lớp khi học sinh được chia vào nhiều nhóm loại trừ nhau. Vì Omniscol là phần mềm lập kế hoạch theo ràng buộc, mặc định hệ thống coi rằng hai nhóm bất kỳ đều có thể có ít nhất một học sinh chung: việc khai báo một phân vùng giữa các nhóm sẽ gỡ bỏ ràng buộc đó. Nói rõ hơn, các nhóm trong cùng một phân vùng không gây lỗi tương thích với nhau.

Điều cần nhớ:

• mỗi học sinh chỉ được thuộc một nhóm duy nhất (hoặc không nhóm nào) trong phân vùng;
• khi đó các nhóm này có thể học những tiết học khác nhau song song;
• Omniscol biết rằng đây không phải là lỗi tương thích về học sinh.

Ví dụ:

• Thực hành A và Thực hành B làm hai bài thực hành khác nhau cùng lúc;
• Ngoại ngữ 2 tiếng Nhật, Ngoại ngữ 2 tiếng Hàn và Ngoại ngữ 2 tiếng Trung dùng chung một khung giờ tự chọn;
• Nhóm A và Nhóm B luân phiên các hoạt động diễn ra đồng thời ở hai phòng học;
• Tiếng Anh nâng cao, Tiếng Anh khá, Tiếng Anh cơ bản học ba tiết học khác nhau song song.

Vì vậy, trong phạm vi một lớp, phân vùng là công cụ phù hợp khi bạn muốn nói: “các nhóm này chia nhau học sinh, có thể xếp chúng song song”.

Lưu ý: Omniscol có một cách vận hành tùy chọn, trong đó học sinh được phân công trực tiếp vào lớp và nhóm ngay trên thời khóa biểu. Khi đó, các phân vùng có thể được suy ra tự động (hai nhóm không có học sinh chung = một phân vùng).

Nhóm con và phân vùng

Khi có nhóm con, logic phân vùng lan truyền dọc theo hệ thống phân cấp. Nếu Thực hành A và Thực hành B nằm trong một phân vùng, thì các nhóm con của Thực hành A và của Thực hành B kế thừa sự tách biệt giữa hai nhánh đó.

Ví dụ:

• Thực hành A và Thực hành B nằm trong một phân vùng;
• Thực hành A1 và Thực hành A2 là nhóm con của Thực hành A.

Khi đó Omniscol biết rằng một tiết học của Thực hành A1 không gây lỗi tương thích với một tiết học của Thực hành B, mà bạn không phải khai báo lại từng tổ hợp bằng tay.

Ngược lại, nếu bạn muốn chia Thực hành A thành nhiều nhánh cũng chia nhau học sinh, bạn phải khai báo rõ cách chia đó trong hệ thống phân cấp và, nếu cần, cả phân vùng riêng của nó.

Căn chỉnh nhóm: một tiết học chung giữa nhiều lớp

Căn chỉnh nhóm dùng khi nhiều nhóm thuộc các lớp khác nhau thực chất học cùng một tiết học, vào cùng một khung giờ, với cùng một giáo viên và trong cùng một phòng học.

Ví dụ điển hình: nhóm Mỹ thuật của 11A1, 11A2 và 11A3 chỉ có một tiết mỹ thuật chung.

Căn chỉnh nhóm rất hữu ích cho các môn tự chọn hoặc chuyên đề liên lớp, nhưng nó cứng nhắc hơn một nhóm thông thường: mọi thứ đã căn chỉnh thì phải đi cùng nhau.

Điều kiện quan trọng: các lớp liên quan phải dùng cùng một môn học.

Nói cách khác, nếu bạn muốn có một tiết học chung giữa nhiều lớp, các lớp đó phải thực sự dùng chung môn học của tiết học ấy.

Ví dụ:

• Marketing dùng chung cho nhiều lớp: được;
• Marketing cử nhân 3 ở lớp này và Marketing thạc sĩ tự chọn ở lớp kia: không, nếu đó là hai môn học riêng biệt trong cấu trúc thời khóa biểu.

Ở bậc đại học, điều này thường dẫn đến việc tránh những môn học quá riêng cho một chương trình khi biết trước sẽ có các tiết học dùng chung. Tốt hơn là chuẩn bị sẵn một môn học chung cho những lớp cần chia sẻ tiết học.

Căn chỉnh nhóm phù hợp hơn với các trường phổ thông: bạn tạo các tiết học đối xứng và khai báo logic gom nhóm động. Nhược điểm là phải tôn trọng sự đối xứng đó: phải tạo số tiết học đúng bằng số nhóm trong căn chỉnh, với đúng nhóm được gán trong từng lớp, và mọi thứ phải đối xứng: giáo viên, phòng học, tài nguyên, v.v. Nếu một tiết học có nhóm nằm trong một căn chỉnh đã được đặt vào thời khóa biểu, thì ở mỗi lớp phải có một tiết học đối xứng tương ứng, với nhóm được căn chỉnh của lớp đó.

Ưu điểm là bạn có thể tạo những tiết học phức tạp nhờ căn chỉnh nhóm. Bạn có thể có một tiết mỹ thuật chung vào tuần A, và một tiết học riêng, không gom nhóm, ở từng lớp.

Nếu những ràng buộc này không được bù lại bằng các lợi ích, tốt hơn hãy cân nhắc nhóm của nhóm.

Nhóm của nhóm: tập hợp tường minh và sửa được

Nhóm của nhóm dùng để tập hợp nhiều nhóm vào một tập hợp có tên, sửa được và dùng lại được. Sau đó, nhóm của nhóm được dùng như bất kỳ nhóm nào khác.

Nó đặc biệt hữu ích:

• ở bậc đại học và đào tạo thường xuyên;
• khi thành phần của một tập hợp có thể thay đổi;
• khi bạn muốn giữ một cấu trúc dễ đọc và dễ truy vết.

Ví dụ: một hội thảo chung quy tụ người học của Thạc sĩ Marketing 1, Thạc sĩ Tài chính 1 và Chuyên đề Dữ liệu. Các tiết học được xếp lịch với nhóm của nhóm; về sau, một nhóm thứ tư tham gia: bạn chỉ cần thêm nhóm đó vào nhóm của nhóm là mọi tiết học đều được gắn cho nhóm mới.

Cũng như với căn chỉnh nhóm, các tiết học chung phải dựa trên một môn học chung giữa các lớp liên quan. Nhóm của nhóm giúp gom các đối tượng người học lại; nó không thay thế được sự nhất quán của môn học dùng cho tiết học đó.

Nếu bạn cần gom cả lớp, trước hết hãy tạo trong mỗi lớp một nhóm đại diện cho toàn bộ lớp đó, rồi dùng các nhóm này trong căn chỉnh nhóm hoặc nhóm của nhóm. Không thể căn chỉnh trực tiếp các lớp mà không thông qua nhóm.

Gán nhiều nhóm trực tiếp cho một tiết học

Bạn có thể gán nhiều nhóm trực tiếp cho một tiết học, mà không cần tạo trước một nhóm của nhóm có tên.

Cách này hữu ích:

• cho một nhu cầu nhất thời;
• để thử nhanh một cách gom nhóm;
• cho một tiết học ngoại lệ, chưa đáng để lập một cấu trúc riêng.

Nhưng đây không phải lựa chọn tốt nhất để mô hình hóa lâu dài:

• về lâu dài, nó khó đọc hơn;
• nó khó truy vết hơn một tập hợp có tên;
• nếu cách làm này lặp lại nhiều lần, ý đồ sư phạm sẽ khó hiểu hơn.

Trên thực tế:

• để dùng lâu dài, hãy chọn một nhóm của nhóm tường minh;
• cho một nhu cầu nhất thời, việc gán trực tiếp nhiều nhóm rất tiện.

Ngược lại, hãy tránh trộn trong cùng một tiết học một nhóm cha và một trong các nhóm con của nó: thông thường đó không phải là cách mô hình hóa sạch sẽ cho đối tượng người học.

Bảng tổng hợp