Stap 4 — Klassen en hun groepen aanmaken
Dit is de meest bepalende stap. Op het tabblad Klassen maakt u de klassen en hun groepen aan, en legt u de urenvolumes per vak vast.
1. De klassen aanmaken
Klik op Klas aanmaken. Voor elke klas:
- Naam (verplicht),
- Niveau (uit de bestaande niveaus; klik op Aanmaken om er een toe te voegen),
- Campus als uw instelling die indeling gebruikt,
- standaard Vestiging (de roostergeneratie zoekt alleen in de lokalen van die vestiging, tenzij een les uitdrukkelijk aan een andere vestiging wordt toegewezen),
- Vast lokaal (optioneel — de lessen vinden daar standaard plaats),
- Lokalen met voorrang (optioneel — geef de Campus, de gebouwen en/of de labels aan van de lokalen die voor deze klas met voorrang worden geprobeerd),
- Theoretisch aantal leerlingen (optioneel, maar aanbevolen om de lokaalgrootte te bepalen).
De Campus en de Vestiging beantwoorden twee verschillende vragen: de Campus geeft aan tot welke eenheid van de instelling de klas behoort; de Vestiging geeft aan waar zij zich fysiek bevindt en welke lokalen er standaard worden gebruikt.
Op een rooster van het type kalender biedt de klas een extra optie: Terugkerende lessen, waardoor haar lessen zich volgens een wekelijks patroon herhalen in plaats van één voor één te worden geplaatst. Zie Kalendermodus.
Lokalen met voorrang
Met Lokalen met voorrang geeft u voorrang aan de gebruikelijke lokalen van de klas zonder ze één voor één te kiezen. Selecteer campus, gebouwen of labels: een lokaal krijgt voorrang zodra het aan een van deze keuzes voldoet. Zo kunt u de lokalen van een faculteit, de twee collegezalen van een bijscholingstraject of de lokalen van een opleiding op meerdere vestigingen voorrang geven. Nieuwe lokalen die aan deze keuzes voldoen, worden automatisch meegenomen.
De lijst toont de gebouwen van de vestiging van de klas, met de vestigingsnaam tussen haakjes. Heeft de klas geen vestiging, dan worden gebouwen van alle vestigingen aangeboden. Voer in de klassentabel, kolom Lokalen met voorrang, alleen de gebouwnaam in: Omniscol koppelt deze aan de vestiging van de klas.
Deze lokalen worden als eerste aangeboden, zowel bij automatische toewijzing als bij handmatige selectie. Is geen ervan vrij, dan kiest Omniscol een ander geschikt lokaal.
Dit veld kan ook de gewenste capaciteit van de lessen van de klas bevatten. Ze wordt ingevoerd in de klassentabel, geopend via Tabel, kolom Lokalen met voorrang: “x1.5” vermenigvuldigt het aantal leerlingen, “+2” voegt plaatsen toe, “-2” haalt er weg en “30” legt het aantal plaatsen vast. Een afsluitend “!” maakt ze verplicht, bijvoorbeeld “x1.5!”. Het decimale getal schrijft u met een punt, want de komma scheidt de waarden van een cel. Een les die haar eigen capaciteit kiest, vervangt deze regel.
De Campus van de klas dient daarentegen voor ordening en filters. De twee velden vullen elkaar aan — het ene beschrijft tot welke eenheid de klas behoort, het andere waar zij gewoonlijk werkt.
⚠ Vergeet u de vestiging toe te wijzen, dan kunnen de lessen niet worden geplaatst (er zijn dan geen lokalen en geen tijdraster). Een waarschuwing herinnert u daaraan.
2. Voor elke klas de groepen aanmaken
Klik bij een klas op de knop Een groep toevoegen. Maak zoveel groepen aan als er cursussen zijn waarbij de leerlingen niet met de hele klas samen zitten.
Voor elke groep:
- Naam en code (combineer beide om ze gemakkelijk te herkennen),
- Theoretisch aantal leerlingen,
- Moeten of mogen meerdere groepen op hetzelfde tijdslot vallen (Practicum A en Practicum B, of de keuzevakken Duits en Spaans), maak dan een klasverdeling aan via Een klasverdeling toevoegen.
Tip: zijn de groepen van een klas (bijna) gelijk aan die van een andere, gebruik dan de knop Importeren vanuit een andere klas om die configuratie te importeren en aan te passen.
Klassen en groepen kunnen vanuit een extern systeem worden gesynchroniseerd: Synchroniseren en Synchroniseren openen de afstemming. Zie Synchronisatie met externe systemen.
3. De vakken per klas instellen (de cursussen)
Ga naar het tabblad Cursussen (of naar de knop Cursussen van een klas).
Elk vak dat u zo aan een klas toewijst — met zijn urenvolume en eventueel zijn type les (werkcollege, practicum, hoorcollege…) — vormt een cursus: de basiseenheid van uw onderwijsaanbod (“wiskunde in 3A, 4 uur per week, als werkcollege”). Alle cursussen van een klas vormen samen haar programma (het curriculum, de studiegids). De lessen die u daarna op het rooster plaatst, zijn de uitvoeringen ervan.
Geef voor elke cursus op:
- Aantal uren per week,
- eventueel het type les (werkcollege, practicum, hoorcollege…),
- de toegewezen docent(en),
- het pedagogisch gewicht (de roostergeneratie probeert het vak over de dagen te spreiden),
- het vereiste speciale lokaal (uit de specialisaties van de vestiging),
- de plaatsingsvoorkeuren (wiskunde aan het eind van de dag vermijden, lichamelijke opvoeding niet op de heetste uren…).
Tip: gebruik Importeren vanuit een andere klas om een vakkenconfiguratie van een andere klas opnieuw te gebruiken. In het dialoogvenster kunt u zelfs een klas uit een ander rooster importeren, en u kunt de reikwijdte uitbreiden: met of zonder vervanging van de bestaande lijst, en met of zonder de bijbehorende docenten, de groepen, de incompatibiliteiten en de tijdsbeperkingen van de klas. Zelfs de verdeling in lessen kunt u meekopiëren, ook daar door de omvang van de import te kiezen. Wat de posities van de lessen betreft: op een rooster van het type kalender kunt u de dagen verschuiven (de opeenvolging wordt dan herberekend volgens de werkdagen van de bron en van het doel). Dat is bijzonder handig voor instellingen met terugkerende volledige sessies, bijvoorbeeld van zes of acht opeenvolgende weken, meerdere keren per jaar.
4. Incompatibiliteiten tussen vakken
Een incompatibiliteit verbiedt dat een vak op een ander volgt. De regel is gericht: “vak A mag niet gevolgd worden door vak B” is niet hetzelfde als het omgekeerde. Het typische geval: “geen wiskunde vlak na lichamelijke opvoeding”. U legt ze vast op het tabblad Incompatibiliteiten van de klas.
Kies bij het aanmaken van de regel het tijdvenster waarin zij geldt:
- Direct aansluitend — niet in de les die er onmiddellijk op volgt, op dezelfde dag. Bijv.: geen veeleisend vak laten aansluiten op een vermoeiend vak, “geen wiskunde vlak na lichamelijke opvoeding”.
- Halve dag — niet later op dezelfde halve dag. Bijv.: talen afwisselen, “geen Spaans na Engels” — en voeg voor een wederzijdse uitsluiting de omgekeerde regel toe, “geen Engels na Spaans”.
- Dag — niet later op dezelfde dag. Bijv.: kunstzinnige vakken spreiden, “geen tekenen na muziek op dezelfde dag”. Voor dat soort spreiding is het pedagogisch gewicht van het vak vaak de eenvoudiger keuze.
- Week — niet later in dezelfde week. Bijv.: de volgorde hoorcollege en dan practicum aanhouden, “geen scheikundepracticum vóór het hoorcollege scheikunde”.
- Altijd (kalenderrooster) — nooit erna, over de hele periode: het instrument voor de volgordebepaling van vereiste voorkennis. Bijv.: “geen C++ vóór C”, “geen financiering vóór boekhouden”.
Een paar richtsnoeren om de juiste instelling te kiezen:
- Een vak dat niet op een bepaald moment mag vallen (“geen wiskunde op het eerste tijdslot”, “geen lichamelijke opvoeding midden op de dag”) is geen incompatibiliteit: gebruik daarvoor de tijdsbeperkingen van de cursus (), die over de absolute plaatsing van de lessen van één enkele cursus gaan.
- Voorkomen dat een vak twee keer op dezelfde dag terugkomt regelt u eenvoudiger met de algemene optie zelfincompatibiliteit dan met paarsgewijze regels.
- Een incompatibiliteit is een zachte beperking (een strafpunt dat de roostergeneratie probeert weg te werken), geen blokkade: zij kan in het gegenereerde rooster blijven staan, waar de diagnose haar signaleert. Stapel ze niet op — elke regel beperkt de speelruimte van de roostergeneratie.
En daarna
Volgende stap: Groepsuitlijningen en groepen van groepen, als u gezamenlijke lessen over meerdere klassen hebt (klasoverstijgende cursussen).
Zo niet, ga dan rechtstreeks door naar De uren verdelen.
Stappenplan
Een klas met haar groepen en klasverdelingen aanmaken
-
Een klas brengt de leerlingen van eenzelfde opleiding samen. Zij valt uiteen in groepen (halve klassen, keuzevakken, niveaus), met klasverdelingen om binnen de klas de groepen aan te wijzen die elkaar uitsluiten.
-
Klik op Klas toevoegen. Vul de naam in (
3A,B1-Informatica…), het niveau (uit de geconfigureerde niveaus), de campus als u die gebruikt, de standaardvestiging, eventueel een vast lokaal en het theoretische aantal leerlingen. Zonder vestiging kunnen de lessen niet worden geplaatst — met een uitdrukkelijke waarschuwing. -
Maak de groepen van de klas aan. Eén groep per onderscheiden pedagogisch gebruik:
Practicum A,Practicum B(halve klassen in het lab),Duits,Spaans(keuzevakken),Engels verdiept,Engels standaard(niveaus). Sterke aanbeveling: één groep per onderscheiden cursus, ook als het om dezelfde leerlingen gaat. -
Leg de klasverdelingen vast — groepen die elkaar uitsluiten. Selecteer de groepen (bijv.
Duits+Spaans) en klik op Een klasverdeling toevoegen. Zonder klasverdeling behandelt de roostergeneratie twee groepen van eenzelfde klas als mogelijk strijdig. -
Stel de vakken per klas in: wekelijkse urenvolumes, toegewezen docenten, standaardtype les. De vakken worden gekozen uit de vakkencatalogus van de school (officiële of aangepaste vakken).
-
Volgende stap: Groepsuitlijningen en groepen van groepen als u gezamenlijke lessen over meerdere klassen hebt, anders rechtstreeks De uren verdelen.